Een stadsgezelschap gaat de dorpen in. Na een lange periode van onderzoek en uitstel gaat PS|theater de planken op met Wij zijn de buren. De digitale planken dan, want de voorstelling is te beleven als livestream. Het decor is Muziekcentrum Zoeterwoude, gelegen in één van de vier dorpen die in Wij zijn de buren centraal staat. De makers van PS gingen gesprekken aan in Zoeterwoude, Leiderdorp, Oegstgeest en Voorschoten op zoek naar de eigenschappen die een dorp maken en naar de houdbaarheid van kleine gemeenschappen. Tijs Huys en Julia Schmitz namen even pauze van de repetitie om aan te schuiven bij de webcam.

Tijs: ‘Een livestream theatervoorstelling de wereld in sturen, dat betekent nu ook echt dat we mensen van over de hele wereld kunnen laten meekijken.’

LeidsCement: Hoe lang leeft bij PS al het idee om dit thema te behandelen?

Julia: ‘Het eerste mailtje dat ik hierover stuurde was in de zomer van 2019. Ons plan was om in april 2020 de dorpen in te gaan voor ons ‘veldonderzoek’. Dat was toen natuurlijk niet echt mogelijk. Uiteindelijk zijn we in juni begonnen en hebben we in de tussentijd online mensen ontmoet. We zijn de dorpen ingegaan met een tafelkleed van 1,5 meter lang met daarop de kaart van het dorp in kwestie. Daar omheen lagen vragen over het dorp, waardoor heel gericht vragen konden stellen. We hebben geprobeerd om in ieder dorp tenminste 20 mensen te spreken die zo veel mogelijk een afspiegeling van het dorp vormen. Dat is redelijk gelukt en zo kregen we allerlei verschillende perspectieven op de dorpsidentiteit.’

Tijs: ‘Omdat het vier verschillende dorpen zijn, wilden we eigenlijk per dorp een voorstelling maken. Wat er in Leiderdorp speelt is niet per se iets dat in Zoeterwoude-Dorp speelt, dat zijn twee heel verschillende plekken.’

Wat het een verrassing, dat besef?

Julia: ‘Iedereen heeft natuurlijk zijn vooroordelen over iedere plek. Leiderdorp heeft een stads imago.’

Tijs: ‘Zoeterwoude is dan nog het meest klassieke dorp.’

Julia: ‘Oegstgeest ligt dan weer aan het Bioscience Park, grote huizen, winkelstraten… Voorschoten heeft ook zijn eigen karakter. We zijn er zeker met vooroordelen ingegaan maar daar zijn we ook snel weer vanaf gestapt.’

Tijs: ‘We wilden niet nog een keer uitstellen dus in plaats van vier voorstellingen hebben we nu voor één livestream gekozen. We willen nú ons materiaal delen en hebben gekozen voor een thematiek die de vier dorpen wel samenbrengt: wat maakt een dorp tot een dorp? Wat versta je onder dorpsidentiteit en waar sterkt dat een dorpeling in? Als er dan een gevoelig onderwerp als een fusie – door Sleutelstad het F-woord genoemd – aan bod komt, wat komt er dan naar boven qua emoties? Dat heeft invloed op dorpsbewoners, wij willen weten hoe zij daarover denken.’

Portretten door Gordon Meuleman

De term houdbaarheid viel net al even. Wat hebben jullie over de houdbaarheid van het dorp geleerd?

Tijs: ‘Bij een ontnuchterend eerste gesprek met een burgemeester leerden we al snel dat we niet Het Dorp van Wim Sonneveld hoefden te verwachten. Er zijn daar nog wel wat knipoogjes naartoe, maar het is allang niet meer ‘langs het tuinpad van mijn vader.’ Een dorp als Zoeterwoude loopt tegen problemen aan die op groter niveau anders bekeken zouden worden maar laat niet staan dat de autonomie van zo’n dorp niet mooi is om naar te kijken. Wat er op het spel staat wanneer je gaat fuseren is meer dan alleen een naambordje dat verandert. Er speelt ook heel veel op sociaal niveau. Verwevenheid, korte lijntjes, het verenigingsleven: dat maakt die dorpsidentiteit. Dat hoor je in alle verhalen terug en zorgt dat het antwoord op het fusie-vraagstuk veel complexer is dan ja of nee.’

Jullie spelen eindelijk weer eens in een theater, heel traditioneel want doorgaans maken jullie werk op locatie.

Tijs: ‘Het is binnen de thematiek van de voorstelling ook wel weer een locatie op zichzelf. Het Muziekcentrum is echt een dorpshuis en daarmee een heel gepaste locatie bij deze voorstelling. Die sfeer met vrijwilligers die langskomen om te helpen met van alles en nog wat: de elektriciteit, de vaat, de handdoekjes die worden meegenomen…’

Julia: ‘We hebben zelfs een plaatselijke veganistische cateraar.’

Tijs: ‘Dat komt bij deze voorstelling zo van pas.’

Jullie staan straks wel voor een live publiek, maar heel anders dan jullie gewend zijn. Wat betekent dat voor de manier waarop je de voorstelling speelt?

Tijs: ‘Het is spannend omdat we met een camera spelen. We voelen de aanwezigheid van het publiek niet, kunnen ze niet recht in de ogen kijken. De camera is het oog en we proberen zo dicht mogelijk in de huiskamer te komen (Brengt zijn gezicht vlak voor de webcam, red.). Dat is ook een voordeel, we kunnen het publiek heel direct aanspreken. Hallo!’

Ik voel me zeer aangesproken.

Tijs: ‘We blijven het publiek betrekken, zodat het niet alleen ons feestje wordt. We hebben een interactief pollsysteem zodat het publiek tijdens de voorstelling antwoord op vragen kan geven. Die resultaten houden we bij en hebben invloed op het vervolg van de voorstelling.’

Julia: ‘Zelfs als je de dorpen niet kent: we vertellen een universeel verhaal. Iedereen herkent zich wel op een manier in nostalgie, in willen vasthouden ondanks veranderende tijden. Het verhaal van deze dorpen gaat over zoveel plekken in Nederland en de rest van de wereld.’

Tijs: ‘Het is van belang om te weten wat er op het spel staat, wat er behouden moet blijven, waarvoor men staat, zodat het proces van verandering in goede banen wordt geleid. Met de verkeerde methodes kun je voorbij gaan aan iets dat al eeuwenlang door een gemeenschap wordt opgebouwd. Dat kun je niet altijd samenvatten in economische cijfers of directe doelen. Het zit op een emotionele laag en kan niet zomaar aan de kant geschoven worden.’

Julia: ‘Wij proberen het politiek-economische en het persoonlijke dichter bij elkaar te brengen.’

Wij zijn de buren is te zien op vrijdag 26 t/m zondag 28 februari en van vrijdag 5 t/m zondag 7 maart om 20:00 uur. Meer informatie en tickets vind je hier.

Omslagfoto: Anna Glinka

Sophie Jansen

Sophie Jansen

Andere berichten

Anne van den Dool
oktober 31, 2022
Anne van den Dool
september 19, 2022
Anne van den Dool
augustus 10, 2022