Foto: Monique Shaw

De noordwestelijke kant van de Leidse binnenstad is het gebied met de hoogste cultuurdichtheid van Nederland, maar wanneer je hier rondloopt is dat zeker niet altijd te merken. Om de zichtbaarheid en verbondenheid van dit gebied te vergroten is Stichting Cultuurkwartier Leiden in het leven geroepen, bestaande uit vertegenwoordigers van culturele instellingen, ondernemers en bewoners van het gebied. Op 22 september gaan zij met de buurt in gesprek over de mogelijke toekomstige ontwikkelingen en worden ideeën uitgewisseld. LeidsCement ging alvast aan tafel met Amito Haarhuis, directeur van Rijksmuseum Boerhaave en voorzitter van Stichting Cultuurkwartier Leiden, en met Erik Olijerhoek, die probeert bewoners, ondernemers en andere stakeholders bij de ontwikkelingen te betrekken.

LeidsCement: Dat het een zeer cultureel gebied is moge duidelijk zijn. Wanneer is besloten om de term Cultuurkwartier te gaan gebruiken?

Erik Olijerhoek: ‘Er is een ambitiedocument uit 2018, opgesteld door Jeroen Maters, waarin staat dat er al jaren over het Cultuurkwartier wordt gesproken, maar hoeveel jaar precies dat weet ik ook niet.

Amito Haarhuis: ‘Als je in de bus zit en stopt bij de halte Lammermarkt, wordt er ‘cultural district’ omgeroepen. Bij de busmaatschappij is het dus al goed doorgedrongen, maar ik denk dat veel mensen nog geen idee hebben dat ze in het Cultuurkwartier wonen. In oude gebiedsvisies van de gemeente kom je het woord ook al tegen maar dan gaat het vooral over een heel klein gebiedje rondom de Schouwburg en de Lakenhal. We hebben dat opgeschaald tot het hele noordwestelijke deel van de binnenstad, van station tot aan Haarlemmerstraat en van Museum Volkenkunde tot het energiepark.’

Hoe gaan jullie zorgen dat bewoners en ondernemers straks wél weten dat ze deel uitmaken van het Cultuurkwartier?

Amito: ‘We willen iedereen oproepen om op 22 september om 19:30u naar Scheltema te komen voor de meedenksessie die we organiseren. Medewerkers van culturele instellingen, ondernemers en bewoners maar ook gemeenteambtenaren zijn uitgenodigd om na te denken wat we kunnen doen om in het Cultuurkwartier tot leven te wekken wat er al is.’

Amito, als directeur van Rijksmuseum Boerhaave ben jij al sterk betrokken als culturele speler in dit gebied. Waarom heb je besloten om ook als voorzitter van deze stichting op te treden?

Amito: ‘Ik ben nu 3,5 jaar directeur van dit mooie museum en één van de moeilijke dingen is dat we hier in de binnenstad een beetje verstopt zitten. Dat komt ook door het monument waar we in zitten: dat werd gebouwd voor zusters van het Caeciliaklooster in de 15e eeuw en het was niet de bedoeling dat die heel veel naar buiten gingen. Daardoor is het gebouw heel erg naar binnen gericht. De eerste keer dat ik hier kwam moest ik moeite doen om het te vinden en ik ben niet de enige voor wie dat geldt. Ik het begin zei ik weleens grappend dat Leiden ‘Stad van Ontdekkingen’ zo genoemd wordt omdat je er niks kunt vinden.

Dit deel van de binnenstad heeft de hoogste cultuurdichtheid van Nederland, maar als je er bent merk je dat niet zo. De ambitie is om het Cultuurkwartier meer tot leven te wekken en dat doe je niet door alleen voor je eigen instelling aan de slag te gaan. Ik wil dat het Cultuurkwartier een plek wordt waar je ongericht naartoe kunt gaan omdat er altijd wel iets te beleven is.’

Erik, jij komt er als sociaal-cultureel ondernemer vanuit een heel andere kant in. Hoe benader jij dit project?

Erik: ‘Ik werd gevraagd om mee te lezen in het ambitiedocument en om te kijken naar de opdrachten die er nu liggen. Wat mij als sociaal-cultureel ondernemen meteen opviel is dat de betrokkenheid van bewoners nog niet hoog is, al zitten er wel bewoners in het bestuur. Ik ben maar gewoon een rondje door het gebied gaan wandelen en mensen op straat aan gaan spreken met de vraag of ze wisten dat ze in het Cultuurkwartier woonden. Meestal wisten ze dat eigenlijk niet, maar ze vonden het wel meteen heel leuk en er was een gevoel van trots. Natuurlijk bestaat bij een enkeling ook de vrees dat het te druk wordt. Daarom is het belangrijk om mensen nú al mee te nemen in het proces en niet zomaar allemaal plannen over de wijk heen te leggen.’

De bijeenkomst op de 22e wordt een brede brainstorm. Zou je een voorbeeld kunnen noemen van een onderwerp dat jullie woensdag gaan bespreken?

Amito: ‘Het gaat in het algemeen over het buitengebied en over hoe we meer tot leven kunnen wekken wat er al is. Denk bijvoorbeeld aan de open plekken en hoe je die kunt verrijken met bijvoorbeeld kunst of meer groen. Wat we ook belangrijk vinden zijn mooie wandelroutes, goede verlichting en goede bewegwijzering. Hier op het Vrouwenkerkhof ben je maar één steeg verwijderd van de schouwburg maar daar merk je nauwelijks iets van. Dat gevoel van verbinding moeten we vergroten.’

De dingen die je hier noemt klinken over het algemeen als zaken waar de gemeente iets aan zou moeten doen. Hoe functioneren jullie als bestuur in dat proces?

Amito: ‘Wij zien onszelf als de partij die allerlei stakeholders, inclusief de gemeente, bij elkaar brengt. Er is in de binnenstad al heel veel werk verzet en verbeterd, maar er liggen nog meer kansen. Toen we de stichting oprichtten vonden we dat er heel veel losse projectjes zijn, die zijn leuk en goedbedoeld maar er zit geen integrale visie achter. Dan heb je even een leuke fototentoonstelling op de Lammermarkt, ik noem maar iets, en dan is het weer weg. Je kunt veel meer bereiken als je voor de langere termijn een gezamenlijke visie hebt.’

Erik: ‘Het gaat over identiteit, over zichtbaar zijn als Cultuurkwartier. Ik hoop heel erg dat bewoners en ondernemers meer gaan voelen dat zij onderdeel zijn van die identiteit. Dat kan zich uiten in woningbouw, in muurschilderingen, maar ook in de programmering.’

We hebben nu veel gesproken over wat de ontwikkelingen betekenen voor bewoners en ondernemers, maar hoe zit het eigenlijk met de makers?

Amito: ‘We zien het Cultuurkwartier zeker als een plek waar creativiteit en jong talent de ruimte moeten krijgen. Onze visie moet op een gegeven moment uitgevoerd worden en als het goed is komen daar concrete projecten uit. Daar zullen we de makers in het Cultuurkwartier zeker voorrang bij geven, zoals we nu bij onze website ook al gedaan hebben. Makers uit de stad hebben altijd onze voorkeur.’

Erik: ‘Als het Cultuurkwartier zichtbaar en voelbaar is, dan moet het allemaal meer gaan leven. In overleg met de gemeente willen wij zorgen dat de grond vruchtbaar is voor makers.’

De Meedenksessie van Stichting Cultuurkwartier Leiden vindt plaats op  woensdag 22 september om 19:30u in Scheltema Leiden. Inschrijven kan hier.

Sophie Jansen

Sophie Jansen

Andere berichten

Sophie Jansen
december 2, 2021
Anne van den Dool
november 18, 2021
Sophie Jansen
november 16, 2021