De podcastreeks ‘Ongekend Thuis’ verscheen de afgelopen weken op LeidsCement. Vijf persoonlijke verhalen van nieuwe Leidenaren die als vluchteling naar onze stad kwamen. Het concept werd ontwikkeld door Roos Tulen, die als ervaringskunstenaar experimenteert met manieren om verhalen te vertellen en in wier werk het concept ‘thuis’ al vaker centraal stond. Nu de podcastreeks is afgelopen kijken we samen met Roos terug, maar vooral vooruit naar wat er nog meer zou kunnen komen.

LeidsCement: Een aantal jaar geleden waren vluchtelingen het gesprek van de dag, dat lijkt momenteel een stuk minder het geval. Waarom heb je juist nu besloten om deze podcastreeks te maken?

‘Het idee is dat het vijf jaar later is, de mensen die toen Leiden binnenkwamen zijn nu Nederlander geworden dus ik wilde dit project doen als vooronderzoek voor een documentaire over dat proces. Toen kwam corona en waren we opeens heel erg bezig met onszelf in plaats van de rest van de wereld, waardoor dat alles op een lager pitje is komen te staan. Als ik over dit onderwerp een documentaire had willen maken kon dat niet binnen de spelregels waarin we nu als maatschappij moeten functioneren. Daarom hebben we een podcastserie gemaakt met verhalen die in ieder geval nu verteld moeten worden.’

Uit ongetwijfeld honderden verhalen heb jij er vijf gekozen. Hoe ben je tot deze selectie gekomen?

‘Ik heb deze selectie gemaakt om een zo breed mogelijk beeld te schetsen van wie er destijds in Leiden zijn binnengekomen. Baha als moeder die met haar zoon is gevlucht en op haar man heeft moeten wachten, Ola als jonge vrouw die in het opvangcentrum zwanger was en nu opnieuw. Ze leeft hier van de voedselbank en heeft het toch in haar leven nog nooit zo goed gehad, kun je nagaan uit wat voor leven ze komt. Abdullah is echt een jonge jongen, hij representeert een grote groep. Ayman is een rebelse kunstenaar. Hij heeft zoveel gezien en vertelt er heel open over wat dat met hem doet en hoe hij weer het vertrouwen in zijn medemens kan vinden. Dan hebben we ook nog Katya. Zij en haar partner werken allebei full time, hun kinderen doen het supergoed op school, een succesverhaal.’

Bij LeidsCement kennen wij jou vooral als filmmaker. Waarom heb je bij dit project voor de podcastvorm gekozen?

‘Met beeld laat je één beeld zien, het moment waarop je filmt. Geluid heeft een gelaagdheid, met alleen geluid kun je een decor bouwen, een wereld op zichzelf. Bij het vertellen van een verhaal is geluid het allerbelangrijkste.’

Terugkijkend op alle ontmoeting en alle verhalen, waardoor ben je het meest verrast?

‘Wat me het meest verrast heeft is dat mensen bereid waren om zo open hun levensverhaal te vertellen. Dit zijn écht verhalen die hen hebben getekend voor het leven. Die kregen we zomaar cadeau, iedereen kan daar zomaar naar luisteren. Dat voelt voor mij ook heel spannend omdat ik me haast een beschermer voel. Iedereen mag dit horen en dat wil ik ook heel graag maar tegelijkertijd brengt het gevaar met zich mee als iemand zich zo open en kwetsbaar opstelt. Dat gebeurt niet zo vaak en juist daardoor is het ook weer waardevol. Wij hebben enkel gevraagd wat thuis voor ze betekent en deze verhalen kwamen eruit, daar heb ik geen woorden voor.’

Hebben ze zelf ook teruggeluisterd? Hoe was dat voor ze?

‘Het was heel pijnlijk om terug te luisteren, eigenlijk niet te doen. Dat kan ik heel goed begrijpen. Ook wel dat het spannend is nu dit in de wereld is, maar vooral om je eigen levensverhaal dat je zo hartstochtelijk deelt opnieuw te ervaren, dat brengt gevoelens terug die misschien een beetje weggestopt waren. Die gevoelens mogen er natuurlijk zijn en op die manier werkt het hopelijk ook helend. Dat is waar mijn werk rond het hele vluchtelingenproces over gaat, dat we samen kunnen helen doordat de een verrijkt raakt door het verhaal van de ander en andersom dat de ander iets durft te delen omdat de ander graag wil luisteren. Zo kunnen we de last misschien een beetje samen dragen.’

Dit project voelt meer als een begin dan als een einde, zeker nu we elkaar zo spreken. Mogen we een vervolg verwachten?

‘Dat gevoel heb ik ook heel erg. Een goede podcast maken is duur, vandaag de gelimiteerde oplage. Ik heb met een superteam gewerkt en dan merk je meteen dat goed vakmanschap een project echt naar een hoger niveau tilt. Zo heb ik de lat voor mijn toekomstige werk ook weer hoger gelegd. Toch is alles wat ik doe thematisch aan elkaar verbonden en dat is hier niet anders. Ik hoop dat ik straks mijn gewenste documentaire kan maken en dat is hier natuurlijk aan gekoppeld. Het liefst zou ik ieders verhaal op deze manier vangen. ‘

Beluister alle afleveringen van Ongekend Thuis hieronder. Foto’s: Leonie van der Helm.

Sophie Jansen

Sophie Jansen

Andere berichten

Sophie Jansen
december 2, 2021
Anne van den Dool
november 18, 2021
Sophie Jansen
november 16, 2021