Terwijl de donkere dagen nog een beetje extra donker worden, zijn de Wenskussens van het Van RIJN Festival een slinger van kleine lichtpuntjes in de stad. Hoewel organisator Geert van der Velden natuurlijk te maken kreeg met beperkende maatregelen, bleek 2020 ook een jaar van mogelijkheden waarin het thema ‘Vrijheid’ opeens een hele nieuwe dimensie kreeg. Wij spraken Geert over zijn jaar en over de Wenskussens, die vanaf 18 december langs verschillende Leidse grachten te zien zijn.

Geert van der Velden: ‘Eigenlijk was het een heel goed jaar. Waar ons festival voor staat, is dat we met de stroming mee drijven. We kijken wat er wél kan en laten daar onze creativiteit op los. Dat is onze kracht en dat doen we al jaren. Natuurlijk moeten we nu extra voorwaarden in acht nemen, maar gelukkig hebben we toch heel veel kunnen realiseren. Het Openluchthotel, de Poëzienacht, onze workshops met kinderen, alle dingen die we van plan waren hebben we uitgevoerd. En gelukkig komen er ook weer nieuwe kansen bij.’

LeidsCement: Jij bent scenograaf van beroep, je creëert ruimtes. Waren de COVID-restricties voor jou dan ook misschien wel een uitdaging in positieve zin?

‘De situatie heeft zeker invloed gehad op het creatieve proces. Omdat de Schouwburg leeg was konden wij die ruimte gebruiken en al onze wenskussens daar uitstallen. Internationaal zagen we soortgelijke ontwikkelingen ontstaan, dat was een fijne bevestiging dat we op de goede weg waren. In het cultuurveld is het altijd fijn om te weten dat je niet alleen staat. We namen ook deel aan het Wat Nu? Festival met de voorstelling Pillowhead, en daarbij zaten we wel vast aan de restricties van de Schouwburg. Daarbij merkten we wel hoe lastig dat is, en dat is waarom de laatste ronde voorstellingen ook nog niet heeft plaatsgevonden.’

Waar kwam het idee voor de droomkussens vandaan?

‘Die hebben we bedacht ter ere van 75 jaar vrijheid, een viering die ook een beetje in het water viel. We wilden mensen naar aanleiding daarvan vragen wat vrijheid voor hen betekent. Leven in een bevrijd land maar ook artistieke vrijheid, of bijvoorbeeld leven met beperkingen door een handicap, afhankelijkheid van de zorg. We hebben die vraag uitgezet in de stad en kregen heel veel reacties met gedichten, tekeningen en persoonlijke boodschappen over vrijheid, van zowel jongeren als ouderen. Samen vormen ze een mooi landschap dat we nu op de grachten kunnen laten zien. Evenementen zijn momenteel niet toegestaan maar wij hebben een ligplaatsvergunning waardoor dit project toch in hoofdlijnen kunnen uitvoeren. Het zijn kleine lichtpuntjes in donkere maanden, een hart onder de riem.’

Je zou kunnen zeggen dat ‘vrijheid’ in het afgelopen jaar een controversieel onderwerp is geworden, kijk maar naar de protesten tegen de coronamaatregelen. Merken jullie dat ook bij dit project?

‘We hebben zeker reacties gekregen die over COVID gaan, bijvoorbeeld rond vrijheid om te bewegen. Dat is zo actueel, het is voor ons eigenlijk een pluspunt dat mensen persoonlijk ervaren wat vrijheidsbeperking is. Het was voor ons, al klinkt het hard, een duiding van de situatie en een groeiende noodzaak voor mensen om hun kijk op vrijheid te delen. Dit jaar werd vrijheid tastbaar, we stonden er bij stil. Dat maakte onze boodschap toegankelijker en laagdrempeliger.’

Wat staat er voor 2021 op de planning?

‘Het Van RIJN Festival staat op de cultuurnota voor 2021, daar zijn we heel blij mee en dat zijn we nu al aan het ontwikkelen. Fijn dat we gezien zijn door de gemeente en dat we verder kunnen met cultuur verspreiden door de stad en de regio. Ons thema voor volgend jaar vloeit voor uit het nu, want we merken dat veel mensen angstig zijn. Met het thema angst hebben we voor het jonge publiek de mascotte Bennie Bang bedacht. Hij gaat kinderen vragen naar hun angsten, die vangen in dromenvangers en daarmee een kamer in het Openluchthotel creëren.

Angst is verbonden aan vrijheid: net als kunst is vrijheid een overwinning op angst. Podiumangst, koudwatervrees: allemaal zijn het instincten voor omgaan met een nieuwe situatie. We laten het vrijheidsthema niet los maar geven het een vervolg, waarmee we hopen richting een nieuwe toekomst te gaan.’

Sophie Jansen

Sophie Jansen

Andere berichten

Anne van den Dool
oktober 31, 2022
Anne van den Dool
september 19, 2022
Anne van den Dool
augustus 10, 2022