Met dank aan ondersteuning van het Fonds Podiumkunsten kan danser/choreograaf Sandra Kramerová een tweetal voorstellingen in Theater De Generator realiseren. Op 20 november wordt de eerste een feit. MAJKA is een multimediale voorstelling gebaseerd op de Slowaakse tv-serie Spadla z oblakov (Ze viel uit de lucht) uit 1981, waarin een buitenaardse vrouw op aarde terechtkomt. Kramerová, zelf Slowaakse van origine, vertelt met MAJKA een verhaal over vrouwelijkheid in het algemeen en over verschillen in opvattingen over vrouwelijkheid tussen de westerse en de Oost-Europese cultuur. We spraken haar over de totstandkoming van de voorstelling en de manier waarop cultuurverschillen van decennia geleden nog steeds een rol spelen.

LeidsCement: MAJKA handelt over vrouwelijkheid, cultuurverschillen en natuurlijk ook Europese geschiedenis. Hoe breng je al die elementen over één voorstelling?

Sandra: ‘Met multimedia projecten focus ik op het maken van een volledige theaterervaring en graaf ik in de culturele achtergrond van Oost-Europees erfgoed. Ik woon al twaalf jaar in het buitenland, van Israël tot New York en nu hier. Dat geeft me een goede mix van oogpunten waarmee ik kan reflecteren op mijn cultuur en deze in mijn danswerk kan brengen.’

Welke rol speelt dans daarin?

‘Voor iedere show probeer ik met beweging de juiste taal te vinden. Mijn vorige werk heette ‘Body as a Weapon’ en was geïnspireerd door parades in Slowakije tijdens het communistische regime. De choreografie was ritmisch, gymnastisch en atletisch. Voor MAJKA heb ik me verdiept in hoe een buitenaards wezen zou bewegen. Het is gebaseerd op een personage uit een tv-serie, een buitenaards meisje dat terechtkomt in Slowakije. Haar personage leert hoe een vrouw te zijn, en dan specifiek in Slowakije in de jaren 70 en 80. De voorstelling laat zich omschrijven als fysiek theater, ik werk met objecten en met ruimtes om verschillende aspecten van vrouw-zijn te belichamen.’

Hoe kwam je op het idee om deze tv-serie, voor het publiek in Nederland waarschijnlijk niet bekend, als inspiratiebron te nemen?

‘In Slowakije is het een iconische tv-serie die iedereen kent, ongeacht de generatie waartoe je behoort. De periode waarin het speelt boeit me enorm, ook al was ik toen zelf nog niet geboren. Het was een tijd waarin veel dingen nog sterk socialistisch waren maar tegelijkertijd kwamen er al westerse invloeden binnen vanaf de andere kant van het IJzeren Gordijn. Er was hoop voor een meer kapitalistische toekomst, maar ook nog veel vrijheidsbeperking. In de voorstelling leert Majka deels een vrouw te worden op basis van advertenties en commercials. Als je daarnaar kijkt zie je eigenlijk weinig verschil tussen reclame uit het westen of uit het oosten van destijds.’

Welk effect denk je dat die wisselwerking had op vrouwen en vrouwelijkheid?

‘Heel kenmerkend voor beide kanten van het gordijn was het idee dat vrouwen altijd mooi moeten zijn, daar is iedereen bekend mee. In die tijd hadden vrouwen in het oosten nog geen toegang tot heel veel schoonheidsproducten uit het westen maar ze hadden wel met diezelfde verwachtingen te maken. Het is voor Majka een ontdekkingstocht waarbij ze merkt dat je als vrouw niet helemaal de baas over jezelf bent, het communistische regime had dat effect. Veel vrouwen konden werken en studeren, op die manier waren ze echt gelijk aan mannen. Ze hadden dezelfde mogelijkheden en dezelfde rechten. Maar tegelijkertijd is dat niet helemaal waar, in de praktijk werkte die gelijkheid niet altijd. Bovenop hun werk moesten vrouwen bijvoorbeeld alsnog voor het huishouden zorgen, evenals al het andere werk dat we als vrouwelijk classificeren.’

In mijn eigen omgeving hoor ik de afgelopen jaren juist veel over de negatieve effecten van de kapitalistische samenleving en de manier waarop deze situatie voor vrouwen vaak nog nadeliger uitpakt. Zie jij dat ook zo?

‘Vrouwen onder het communisme bestonden voor ‘de ander’ en konden na de val van de muur opeens een sprong maken naar focussen op zichzelf, dat is voor mij onlosmakelijk verbonden met de cultuur van het kapitalisme en zelf-obsessie. Dat zijn twee uitersten. Wanneer ik dit onderwerp in Slowakije ter sprake breng bestaat er nog steeds het geloof dat alles nu veel beter is dan destijds. Natuurlijk is dat op sommige gebieden zo, maar op andere gebieden zeker niet.’

MAJKA is de eerste van een tweetal voorstellingen. Zal deel twee over dezelfde thema’s gaan?

‘In het volgende deel breng ik opnieuw mijn eigen Oost-Europese achtergrond mijn werk in met het groepsproject ‘Dictatorship of Love.’ Het idee is om de psychologie van de massa en de manier waarop lichamen werden ingezet in dienst van propaganda te onderzoeken. De manier waarop je naar buiten het ene uitstraalt terwijl je van binnen heel anders denkt. Ik ben geïnteresseerd in de manier waarop zich dat fysiek uitdrukt.’

MAJKA is van 19 t/m 23 november te zien in Theater De Generator en tourt daarna door Nederland. Kijk hier voor meer informatie en tickets.

Sophie Jansen

Sophie Jansen

Andere berichten

Sophie Jansen
december 2, 2021
Anne van den Dool
november 18, 2021
Sophie Jansen
november 16, 2021