Tien jaar PS|theater, dat moet gevierd worden. Het stadsgezelschap van Leiden vertelt verhalen van alle lagen van de stad en maakte locatietheater vast onderdeel van ons cultuurlandschap. Dat wordt gevierd met een overzichtstentoonstelling op het gloednieuwe Garenmarktplein. Toch zijn het ook vreemde tijden: PS|theater verloor een belangrijke subsidie en dan is er ook nog die pandemie die de hele sector zwaar treft. Op dit sleutelpunt in het bestaan van PS|theater spreken wij met artistiek leider Pepijn Smit.

leidsCement: Laten we even teruggaan naar tien jaar geleden. Waar stond jij toen?

Pepijn Smit: ‘Ik stond niet, ik reed. Voordat PS echt een gezelschap werd begon ik met het project Wat Verder Ter Tafel Komt. Daarvoor heb ik, samen met onze huidige decorontwerper José Warmerdam en meubelmaker Joost Koster, een bakfiets omgebouwd tot mobiele tafel en begon ik dagelijks op het Stationsplein, op zoek naar verhalen van mensen over de meest unieke plek van de stad. Daar fietste ik heen, vertelde het verhaal dat ik gehoord had door en vroeg weer naar een nieuwe plek. Ik merkte bij dit project hoeveel bijzondere verhalen er nu leven en wist dat we dat met PS|theater moesten gaan doen: zorgen dat de mensen deze verhalen horen. Wij zoeken de verhalen die nu leven in de stad en vertalen ze naar voorstellingen.’

Zou dat in iedere stad even goed werken of leent Leiden in het bijzonder zich er goed voor?

‘Ik denk dat Leiden de ultieme schaal heeft, het is groot en klein genoeg. Leiden is klein in het dorpse: ook al wonen hier ruim 120.000 mensen, het voelt alsof je iedereen kent. Toch is het ook werelds, door o.a. de universiteit, het Bioscience Park en de musea. Leiden staat op de scheidslijn tussen oud en nieuw en de bewoners zijn erg betrokken bij wat er leeft in de stad. Dat maakt dat wij het stadsgezelschap zijn geworden. We richten ons op deze stad, maar wat er hier leeft zegt ook veel over Nederland.’

Zijn er verhalen uit die begintijd die je altijd zijn bijgebleven?

‘Han Ruijgrok vertelde dat hij als kind fantaseerde dat hij met zijn fiets een eigen buslijn had. Hij maakte van zijn fiets een bus – met een toeter en alles – en daarmee reed hij over de Singels en fantaseerde dat hij zijn juf en zijn vriendinnetje meenam. Dat verhaal is later teruggekomen in Radio Laat je Leiden, een theatrale radioshow die we maakten.

Wat ook is blijven hangen is een ontmoeting met een jongen die ik sindsdien nooit meer heb gezien. Hij wilde me wel meenemen naar de meest unieke plek van de stad, dan moest ik op woensdag om half3 in het Ankerpark zijn, het park bij de Meelfabriek. Met toegeknepen billen reed ik daarheen, want tot dan toe had ik steeds vrij brave mensen aan tafel gehad. Toen zijn we, ver voordat het gerenoveerd werd, helemaal naar het dak van de Meelfabriek geklommen. Echt ontzettend cool, zo mooi had ik de stad nog nooit gezien. We hebben daar gezeten, gedronken en elkaar na die dag nooit meer gezien.’

Blind Spot – foto: Ben van Duin

Verder terugkijkend op die tien jaar, wat waren voor jou persoonlijk de hoogtepunten?

‘Natuurlijk zijn er voorstellingen die mij heel dierbaar zijn. Bij de laatste voorstelling Blind Spot raakte ik persoonlijk in de ban van het onderwerp dat we aanstipten, het leven van ongedocumenteerde asielzoekers. Het voortraject was heel uitgebreid, stapje voor stapje bouwden we een band op met de bewoners van de bed- bad- broodopvang en raakten we zelf verstrikt in een wirwar van regels en meningen.

Noorderling is ook nog steeds een belangrijk project geweest, omdat we daarin het roer helemaal hebben omgegooid. We gingen De Kooi in op zoek naar verhalen over de participatiesamenleving, maar terwijl we bezig waren merkten we dat de Nederlandse en de Turkse gemeenschap daar volledig langs elkaar heen leven terwijl het buren zijn en ze bijna dezelfde gang hebben. In het buurthuis wordt bingo gespeeld met de Nederlandse gemeenschap, in de moskee met de Turkse gemeenschap. Dat fascineerde ons zo, dat we ons helemaal daarop zijn gaan richten. Uiteindelijk lukte het om die gemeenschappen samen naar de voorstelling te laten kijken en daar ben ik heel blij mee.’

We moeten het er toch even over hebben: vorige maand werd bekend dat jullie voortaan geen meerjarige subsidie meer krijgen van het Fonds Podiumkunsten. Hoe voelt dat nu, een maand later?

‘Ja dat hakte er flink in, ondanks dat we natuurlijk rekening hielden met een afwijzing. Ook omdat de druk op die cultuursubsidies echt heel hoog is. Wat ons het meest sneed is dat we afgerekend werden op ons lokale karakter, terwijl dat vier jaar geleden nog een belangrijke reden was voor de meerjarige ondersteuning die we kregen. Inmiddels kunnen we ook zien dat dit niet het einde van de wereld is. We zijn heel hard bezig om onze plannen zo om te buigen dat we de komende jaren wel door kunnen als stadsgezelschap. We zijn strijdbaar en gaan vol goede moed verder. PS is het kindje van ons allemaal, dat willen we zo goed en kwaad als het gaat grootbrengen.’

De Noorderling – foto: Rob Overmeer

De Veenfabriek heeft de subsidie wel gekregen, en voor jullie als gezelschappen lijkt het me zeer frustrerend om zo tegenover elkaar gezet te worden, zeker in een tijd waarin we als sector samen sterk zouden moeten staan. Ervaar je dat ook zo?

‘Natuurlijk maakt de Veenfabriek een heel ander soort voorstellingen dan wij. Ik geloof dat we het er wel over eens zijn dat we heel goed naast elkaar kunnen bestaan. Leiden is daar groot genoeg voor. En ja, dan is er ook nog corona. We hebben ons gelukkig snel kunnen ombuigen naar een corona-proof gezelschap omdat we gewend zijn op bijzondere locaties voorstelling te maken en daarbij altijd bezig zijn met hoe je het publiek plaatst. We zijn gelukkig niet afhankelijk van theaters waarin maar een kwart van de mensen kan zitten. Ik heb dat nu een paar keer al bezoeker meegemaakt en het is vrij pijnlijk.’

De tentoonstelling op de Garenmarkt is de hele maand te zien en wordt op 18 september feestelijk geopend. Kan iedereen daarbij aanwezig zijn?

‘Ja, mits je je even aanmeldt via publiciteit@pstheater.nl. Op de Garenmarkt zijn mooie foto’s van de voorstellingen van de afgelopen tien jaar te zien en je kan luisteren naar podcasts waarin allerlei betrokkenen vertellen over PS|theater 10 jaar thuis in Leiden. Vanaf 25 september organiseren we op vrijdagmiddagen het WIJ ZIJN LEIDEN spel en we nodigen alle Leidenaren uit om dit te spelen met een van onze makers. Samen ontdekken we nieuwe verhalen, plekken en mensen. Wij zorgen voor een borrel.’

Zo komen jullie wel aan verhalen voor de komende tien jaar.

‘Zeker weten!’

De tentoonstelling Wij, PS|theater is van vrijdag 18 september t/m zondag 18 oktober doorlopend te zien op de Garenmarkt. Kijk hier voor meer informatie.

Sophie Jansen

Sophie Jansen

Andere berichten

leidsCement
september 25, 2020
leidsCement
september 24, 2020